Jak działa elektrozawór 5/2 i gdzie się go stosuje?

Elektrozawór 5/2 to kluczowy element w instalacjach pneumatycznych, który odpowiada za sterowanie przepływem sprężonego powietrza. Jego konstrukcja oraz sposób działania umożliwiają zmianę kierunku przepływu, co jest szczególnie istotne przy zasilaniu siłowników dwustronnego działania. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa zawór 5/2, jakie ma zastosowania i dlaczego warto wiedzieć, kiedy go użyć.

Co oznacza oznaczenie 5/2?

Oznaczenie 5/2 odnosi się do liczby portów i pozycji zaworu:

• 5 portów – czyli wejście zasilania, dwa wyjścia robocze oraz dwa wyjścia wydechowe,
• 2 pozycje – oznaczają dwie możliwe konfiguracje połączeń kanałów w zaworze.

Zawór 5/2 pozwala na zmianę kierunku przepływu powietrza, co czyni go idealnym do sterowania siłownikami dwustronnymi.

Budowa elektrozaworu 5/2

Typowy elektrozawór 5/2 składa się z:

• korpusu z portami przyłączeniowymi,
• cewki elektrycznej (lub dwóch – przy wersji bistabilnej),
• tłoka lub suwaka przełączającego,
• sprężyny powrotnej (w wersji monostabilnej).

Wersja monostabilna wraca do pozycji spoczynkowej po zaniku zasilania, a bistabilna utrzymuje swoje położenie do czasu kolejnego impulsu.

Jak działa zawór 5/2?

W pozycji spoczynkowej (np. bez zasilania) sprężone powietrze trafia na jeden z portów siłownika, powodując jego ruch. Po podaniu napięcia na cewkę, zawór przełącza się i zmienia kierunek przepływu, co przesuwa siłownik w przeciwną stronę. Dzięki temu możliwe jest sterowanie ruchem siłownika w obu kierunkach.

Zastosowanie elektrozaworu 5/2

Zawory 5/2 stosuje się w:

• automatyce przemysłowej,
• maszynach pakujących,
• układach manipulacyjnych,
• robotach przemysłowych,
• instalacjach montażowych i testowych.

Ich uniwersalność sprawia, że są niezastąpione w aplikacjach wymagających sterowania dwukierunkowego.

Jak dobrać odpowiedni elektrozawór 5/2?

Przy wyborze warto zwrócić uwagę na:

• napięcie zasilania (np. 24V DC, 230V AC),
• średnicę przyłączy (np. G1/8, G1/4),
• ciśnienie robocze,
• rodzaj konstrukcji (mono- lub bistabilna),
• środowisko pracy (np. wilgoć, kurz, temperatura).

W razie wątpliwości warto skonsultować się z doradcą technicznym.

Podsumowanie

Elektrozawory 5/2 to uniwersalne rozwiązania do sterowania ruchem siłowników w obu kierunkach. Są trwałe, proste w działaniu i szeroko dostępne w różnych konfiguracjach. Świetnie sprawdzają się w przemyśle, warsztatach i automatyce.

Dobór elektrozaworu 5/2 – na co zwrócić uwagę?

Wybierając elektrozawór 5/2 do konkretnego układu pneumatycznego, należy uwzględnić kilka istotnych parametrów technicznych, które wpływają na jego działanie i trwałość:

• Napięcie cewki: 12V DC, 24V DC, 230V AC – dobór zależy od zasilania w maszynie.
• Średnica przyłącza: najczęściej G1/8″, G1/4″, G3/8″, G1/2″ – powinna odpowiadać przepływowi powietrza.
• Ciśnienie robocze: najczęściej w zakresie 1,5 – 8 bar; niektóre modele do 10 bar.
• Typ sterowania: monostabilny (powrót sprężynowy) lub bistabilny (przełączanie impulsowe – utrzymuje pozycję).

Przykładowa tabela doboru

Średnica siłownika	Zalecany zawór	Gwint	Przepływ (l/min)
Ø16 – Ø25 mm	Zawór 5/2 G1/8″	G1/8″	300–500
Ø32 – Ø50 mm	Zawór 5/2 G1/4″	G1/4″	600–1000
Ø63 – Ø100 mm	Zawór 5/2 G3/8″ lub G1/2″	G3/8″ / G1/2″	1000+

Elektrozawór 5/2 mono- czy bistabilny? Różnice w praktyce

Monostabilny (z powrotem sprężynowym):

• Domyślnie powraca do pozycji wyjściowej po zaniku zasilania.
• Bezpieczniejszy przy awariach zasilania (np. zatrzymanie maszyny).

Bistabilny (z dwoma cewkami):

• Po otrzymaniu impulsu pozostaje w pozycji aż do kolejnego impulsu.
• Lepszy w zastosowaniach wymagających utrzymania pozycji po zaniku napięcia.

Przykład zastosowania – pakowarka automatyczna

W jednej z instalacji zastosowano elektrozawór 5/2 bistabilny do sterowania siłownikiem w ruchu pakującym. Dzięki bistabilności, zawór utrzymywał pozycję nawet przy chwilowym spadku napięcia, co zmniejszyło liczbę błędów i strat materiałowych o ponad 30%.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy zawór 5/2 można zastosować do siłownika jednostronnego?
Nie – siłowniki jednostronnego działania wymagają zaworu 3/2. Zawór 5/2 jest przeznaczony do siłowników dwustronnego działania.

Jakie napięcie wybrać do cewki?
Najczęściej stosuje się 24V DC w instalacjach przemysłowych. Przy klasycznych szafkach sterowniczych – także 230V AC. Dobór zależy od zasilania dostępnego w układzie.

Czy zawór 5/2 może pracować bez smarowania?
Większość nowoczesnych modeli pracuje w układach bezolejowych, ale dla trwałości zaworu i siłownika zaleca się stosowanie mgły olejowej.

Podsumowanie

Zawory 5/2 to podstawowy element w sterowaniu siłownikami pneumatycznymi. Ich dobór powinien uwzględniać nie tylko rodzaj działania, ale też parametry ciśnienia, napięcia oraz gwintów przyłączeniowych. Odpowiedni dobór zaworu to gwarancja bezawaryjnej pracy instalacji pneumatycznej.

Potrzebujesz pomocy w doborze zaworu? Skontaktuj się z nami – doradzimy optymalne rozwiązanie.